Szukasz kursu specjalistycznego z BHP, SEP lub kursu na wózki widłowe? Kurs edukacyjny!

Analiza struktury myślowej odbicia pamięciowego

W pierwszym przypadku odbicie bodźców pierwszosygnałowych aktywizuje ślady struktur pojęciowych i, wiążąc się z nimi jako ich składnik treściowy: zostaje utrwalone. W drugim – tekst aktywizuje struktury myślowe, w obrębie których występują zaktywizowane w postaci mniej lub bardziej wyraźnych wyobrażeń ślady bodźców pierwszosygnałowych jako składniki rozumienia tekstu, i w ten sposób tekst zostaje utrwalony. W istocie swej odbicie pamięciowe nie różni się tu i tam. Różnica dominanty polega na tym, że w pierwszym wypadku dominują składniki obrazowe, a w drugim – myślowe.

Analiza struktury myślowej odbicia pamięciowego wskazuje na każdym kroku na konieczność podjęcia w szerokim zakresie badań nad rozumieniem, gdyż tylko na takiej podstawie mogą zostać uchwycone wszystkie zależności w procesie zapamiętywania. Równocześnie trzeba podkreślić, że dane uzyskane na podstawie analizy odbicia pamięciowego rzucają wiele światła na proces rozumienia.

– 1. Struktura myślowa odbicia pamięciowego, to całokształt stosunków treściowych między jego składnikami. Z jednej strony są one odbiciem obiektywnych stosunków bodźców, z drugiej natomiast, w mniejszym lub większym stopniu, skutkiem własnej, porządkującej działalności myślowej.

– 2. W skład odbicia pamięciowego wchodzi to, co zostało wyodrębnione z materiału bodźców i powiązane na podstawie determinującego ten proces włączania bodźców w działanie, w dotychczasowe doświadczenie osobnika i jego reakcje emocjonalne.

– 3. Zapamiętywanie kształtuje się na śladach rozumienia, polegającego na aktywizowaniu przez bodźce śladów struktur pojęciowych i tworzeniu się w ich obrębie nowych powiązań.

– 4. W procesie odzwierciedlania (przez człowieka) bodźców, zarówno bezpośredniego, jak i pośredniego, bodźce aktywizują (nie zawsze z udziałem świadomości osoby) ślady struktur pojęciowych, w które zostają włączone jako ich składniki treściowe. Przebieg tego procesu zależy z jednej strony od materiału bodźców, z drugiej od przygotowania poznawczego osoby.

– 5. Im bardziej nowe i nie znane są bodźce, tym trudniejsze jest różnicowanie, tym bardziej zgeneralizowane odzwierciedlenie, tym bardziej ogólne jest odbicie pamięciowe. Wyodrębnienie bodźca pierwszosygnałowego ustala się przez jego nazwanie, czyli przez włączenie go do określonej struktury pojęciowej. Wyodrębnienie członu myślowego w tekście polega na takim odróżni- cowaniu struktur myślowych zaktywizowanych przez zespoły wyrazów, jakie prowadzi czytelnika czy słuchacza do odzwierciedlenia jakiegoś składnika (przedmiotu, zjawiska, właściwości) rzeczywistości. Trudność wyodrębniania poznawczego zwiększa się z jednej strony w miarę wzrostu powiązania treściowego bodźców, z drugiej – równocześnie z przechodzeniem od bodźców pierwszosygnałowych do drugosygnałowych, a w obrębie tych ostatnich wraz ze stopniem ich abstrakcyjnego charakteru.

– 6. Równocześnie z wyodrębnianiem bodźców dokonuje się ich powiązanie, które może mieć dwojaki charakter, zależnie od materiału bodźców i przygotowania poznawczego osoby. Bodźce mogą stanowić – ze względu na wzajemne stosunki treściowe – luźny zbiór lub powiązaną całość. W szeregu zgłosek treść następnej zgłoski nie zależy od treści poprzedniej. W zdaniu treść wyrazu zależy od pozostałych wyrazów. W szeregu zdjęć zupełnie różnych przedmiotów treści kolejno następujących zdjęć nie są uzależnione od siebie. W filmie obrazy są treściowo ze sobą powiązane. Odbicie pamięciowe zarówno luźnego zbioru, jak powiązanej całości może mieć luźną lub powiązaną strukturę myślową w zależności od przebiegu procesu odzwierciedlania (rozumienia i poznawania) i od udziału myślenia w samym utrwalaniu (samorzutne i zamierzone zapamiętywanie).

– 7. Odbicie pamięciowe o luźnej strukturze myślowej stanowi zawsze pewną całość, po pierwsze dlatego, że jego składniki łączy śladowe odbicie współwystępowania ich jako bodźców, a po drugie dlatego, że nawet najbardziej sumatywna, nie powiązana grupa bodźców znajduje odzwierciedlenie swoich grupowych właściwości w drugim układzie sygnałowym. Grupa zgłosek bez sensu jest zapamiętana nie tylko w postaci ich bezpośredniego odbicia, ale także jako: zbiór zgłosek, jako ni to wyrazy, ni obce słowa, wszystkie miały trzy łitery, sztuczne wyrazy, grupa zgłosek itp. Zbiór zdjęć fotograficznych jako: zdjęcia, różne obrazy, różne zdjęcia, ałe przeważnie krajobrazy, groch z kapustą itp. Te zbiorcze określenia ujmujące rodzaj przedmiotów i ich różne właściwości nie powstają dopiero w procesie odtwarzania materiału, ale już w procesie spostrzegania bodźców, jakkolwiek ich powstawanie i wiązanie się z grupą śladów bodźców może nastąpić bez udziału świadomości, drogą efektywnej aktywizacji przez bodźce śladów struktur pojęciowych.

– 8. Odbicie pamięciowe powiązanej całości (tekstu czy filmu) – w przypadku nierozumienia jej – może mieć nawet bardzo luźną strukturę myślową. Brak ujęcia treściowego stosunku członków powoduje rozsypanie się powiązanej całości w układ luźnych składników – niektóre z nich wyodrębione i zapamiętane stają się przynależne do siebie jedynie na podstawie ich śladowej sekwencji i powiązania.

– 9. Struktura myślowa odbicia pamięciowego jako rezultat powiązania wyodrębnionych bodźców kształtuje się tym łatwiej, w im większym stopniu stosunki bodźców są ustalone w samym materiale (następowanie po sobie obrazów w filmie, wyrazów w zdaniu czy zdań w tekście).

Z kolei przedstawiam nowe eksperymenty, które były prowadzone równolegle z badaniami przedstawionymi w pierwszym wydaniu tej monografii, a zakończone po oddaniu jej do druku, oraz te, które były prowadzone później. Miały one dostarczyć nowego materiału dowodowego w odniesieniu do roli myślenia w powstawaniu odbicia pamięciowego. Szczególny akcent został położony na udział myślenia aktywnego obiektywnie kontrolowanego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.