Szukasz kursu specjalistycznego z BHP, SEP lub kursu na wózki widłowe? Kurs edukacyjny!

Opieka moralna nad dzieckiem

Dodać warto, że wprawdzie współpracownicy opierali się w zasadzie na tekście mej metody poznawania środowiska wychowawczego (z r. 1960), jednakże mieli swobodę przystosowywania jej fragmentów do danego problemu, a nawet ich opracowywania według własnego uznania. Metoda nie stanowi testu znormalizowanego, można więc „przykroić” ją do określonej potrzeby. Istotne w niej jest sporządzenie „umów” jasnych, „czytelnych”, dobrze zrozumiałych, a zatem umożliwiających jednoznaczne przyporządkowywanie określonych stwierdzeń faktycznych do jednakowych stopni na poszczególnych skalach. Im bardziej jednoznaczne i stałe przyporządkowania, tym bardziej metoda jest obiektywna, a zarazem użyteczna zarówno w badaniach jak i w praktyce wychowawczej.

Celem ułatwienia Czytelnikowi orientacji w charakterze metody podaję – dla ilustracji – konkretny przykład, a to na temat stanu opieki moralnej nad dzieckiem. Objaśnienie: Opieka moralna obejmuje ogół świadomych poczynań wychowawczych, związanych z ideałami współżycia ludzi ze sobą. W rachubę wchodzi tu między innymi tzw. karność w wychowaniu, oznaczająca w praktyce sposoby postępowania wobec nieposłuszeństwa dziecka. Zachodzi niekiedy wielka różnica między opieką, opartą na określonych i jasno pojętych zasadach moralnych, a opieką prawie wyłącznie intuicyjną bądź impulsywną, w której niełatwo stwierdzać, a nawet tylko domyślać się obecności przekonań o celach wychowania i o zasadach moralnych. Po tym objaśnieniu następuje rozróżnienie pięciu umownych możliwości, a mianowicie:

Opieka moralna nad dzieckiem naprawdę nie istnieje. Rodziców czy opiekunów nie interesuje zachowanie się dziecka. Co najwyżej drażni ich lub cieszy. Ich reakcje wobec przekroczeń i nieposłuszeństwa miewają prawie wyłącznie charakter represyjny (1).

Stwierdzamy bardzo skąpe i tylko okolicznościowe zainteresowanie moralnym zachowaniem się dzieci. Rodzice mawiają wprawdzie nierzadko, że kochają swe dzieci i że starają się wychowywać je jak najlepiej, ale ich reakcje wobec nieposłuszeństwa są pomimo to przeważnie represyjne, co najmniej zaś impulsywne (2).

Rodzice okazują na ogół świadomą dbałość o wychowanie moralne swych dzieci, ale prawie wyłącznie w ramach tradycyjnych przekonań i obyczajów. Czasem moralizują, ale przeważnie i faktycznie wychowują intuicyjnie, nie zdając sobie sprawy z celowości względnie ze skutków określonych poczynań wychowawczych (3).

Rodzice starają się wszczepić dzieciom zasady postępowania moralnego. Dbają pilnie o to, aby nie dawać złego przykładu własnym postępowaniem. Prawidłowy rozwój moralny cenią nie mniej niż prawidłowy rozwój umysłowy i fizyczny (4).

Rodzice przystosowują świadomie i subtelnie swe poczynania wychowawcze do indywidualnych okoliczności zachowania się dziecka, unikają jakichkolwiek represji i dbają o uzasadnianie głoszonych przez siebie zasad moralnych. Mają też w związku z tym określone przekonania co do skuteczności różnych poczynań czy metod wychowawczych (5). Uwaga: Poznawanie faktycznego stanu opieki moralnej jest zadaniem trudnym. Wymaga zebrania i porównania wielu danych, uzyskanych w różny sposób.

Umowne skale ocen, opracowane w wyżej podany sposób, stanowiły podstawowy składnik metodologiczny eksperymentów i w ogóle całości badań nad rozwojem zdolności do wyrażania ocen. Jednakże oprócz niego i oprócz eksperymentu, w poszczególnych badaniach zastosowano kilka innych metod, mniej lub więcej ważnych, przeważnie pomocniczych. W ich obrębie przede wszystkim metodę indywidualnej analizy przypadków ocen krańcowych, czy to pozytywnych, czy to negatywnych. Charakter pomocniczy miały metody psychodiagnostyczne (testy inteligencji, testy cech osobowości) i testy wiadomości oraz metoda poznawania warunków środowiska wychowawczego. Zastosowano je w tych pracach, w których chodziło o korelacyjne stwierdzenie uzależnień wyrażania ocen.

Nie sposób opisywać ich tutaj szczegółowo, zwłaszcza gdy chodzi o metody na ogół Czytelnikowi dobrze znane. Dotyczy to m.in. testów inteligencji. Autorzy poszczególnych prac dobierali testy głównie według trzech kryteriów: a) przydatności do konkretnego przedsięwzięcia badawczego, b) względnej łatwości praktycznego stosowania danego testu, oraz c) osiągalności materiału testowego. Rozumie się, że różne metody poznawania inteligencji ogólnej trzeba było stosować w badaniach nad ocenami dzieci z pierwszych lat szkoły podstawowej a maturzystów.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.