Szukasz kursu specjalistycznego z BHP, SEP lub kursu na wózki widłowe? Kurs edukacyjny!

PRZEDMIOTY OCEN MORALNYCH CZ. II

Odróżnić natomiast trzeba powyższe przedmioty ocen i same oceny od takich, w których na plan pierwszy występują czynności intelektualne, stanowiące niejako refleksję teoretyczną nad ocenami moralnymi w konkretnych stosunkach międzyludzkich. Gani się lub chwali czyjeś postępowanie – jako niemoralne, czy moralne, czyjeś uczucia moralne, czyjeś zasady i przekonania .moralne. Znaczy to, że mamy z nimi do czynienia w konkretnych stosunkach międzyludzkich. Jednakże ocenia się również postępowanie, uczucia i przekonania moralne u ludzi całkiem obcych, bez jakichkolwiek powiązań osobistych z krytykami. Na przykład, ocenia się jako dziwne, okrutne, przerażające, nieludzkie lub – przeciwnie – jako szlachetne, humanitarne, obyczaje czy normy moralne ludów obcych, plemion pierwotnych, narodów już nie istniejących. Reakcje uczuciowe i poznawcze czytelników lub słuchaczy reportaży, opowieści o życiu ludzi spoza „siedmiu mórz i rzek”, nierzadko przetykane są ocenami moralnymi tego właśnie rodzaju. Dodajmy, że ocenami raczej intuicyjnymi niż wyrozumowanymi i raczej migawkowymi niż wydyskutowanymi.

To nie wszystko. Przedmiotem ocen bywają również pojęcia i normy moralne oraz splecione z nich poglądy etyczne. Co prawda, tutaj znajdujemy się już na pograniczu między ocenami moralnymi a intelektualnymi. Po stronie pierwszych znajdujemy się, jeśli krytyce poddajemy dane stanowisko etyczne, np. La Fontaine’a, wyrażone w jego Bajkach lub Mandeville’a, przedstawione w jego słynnej Bajce o pszczołach, jako nie tylko – częściowo lub całkowicie – błędne (nielogiczne, nie potwierdzone w faktach), lecz ponadto jako niemoralne, bo sprzeczne z naszym własnym poglądem normatywnym na człowieka i na jego moralność. Natomiast jesteśmy raczej uczonymi, np. historykami czy etnologami, gdy usiłujemy dotrzeć do przyczyn danego poglądu etycznego. W takim razie własne zasady moralne i własna etyka uczonego etnologa czy historyka, może być niewidoczna lub niewyraźna. Oczywiście, zarazem jego stanowisko krytyczne.

W związku z tym na pograniczu ocen moralnych i intelektualnych wyłania się niełatwy problem recepcji, w szczególności rozumienia norm moralnych. Jakość rozumienia (błędów rozumienia, nieporozumień, przeinaczeń sensu) norm, przekazywanych do zrozumienia i do praktycznego stosowania, uzależnia bowiem rozwój moralny osobowości i zdolność do wyrażania ocen moralnych cudzego czy własnego postępowania w konkretnym układzie stosunków międzyludzkich. Rozumienie norm moralnych samo przez się nie jest równoznaczne z ocenianiem moralnym, ale warunkuje jego jakość. A jeśli wziąć pod uwagę fakt, że powszechnym składnikiem wychowania moralnego jest przekazywanie – do poprawnego rozumienia, do uznawania i do czynnego stosowania – informacji o normach moralnych, stwierdzanie jakości ich rozumienia uznać trzeba za ważny element w poznawaniu ocen moralnych. W rzeczy samej, część badań w zasadzie poświęconych problematyce ocen moralnych, dotyczyła jakości rozumienia norm i ocen moralnych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.